Als er één hardlooplegende is in de Verenigde Staten, dan is het Steve Prefontaine. In Europa vaak minder bekend, maar aan de andere kant van de Atlantische Oceaan wekt hij, zelfs dertig jaar na zijn tragische overlijden, nog altijd enorm enthousiasme op. ‘Pre’, zoals hij werd genoemd, wilde een kunstenaar van het hardlopen zijn. Een terugblik op de carrière van deze Amerikaanse atletieklegende.
Het begin van de carrière van Steve Prefontaine
Steve Prefontaine wordt op 25 januari 1951 geboren in Coos Bay, Oregon. Hij heeft aanleg voor de lange afstand en is bovenal een onvermoeibare harde werker. Zijn verhaal neemt een beslissende wending wanneer hij gaat studeren aan de Universiteit van Oregon.
Daar ontmoet hij zijn coach Bill Bowerman, die in 1964 samen Blue Ribbon Sport oprichtte, het bedrijf dat later zou uitgroeien tot het beroemde merk met de swoosh, Nike. Bill Bowerman was ook een van de trainers die het joggen vanuit Nieuw-Zeeland naar de Verenigde Staten bracht, als wapen tegen een zittende leefstijl en obesitas.
De universitaire carrière van Steve Prefontaine levert hem 3 NCAA-titels op in het veldlopen, de Amerikaanse universiteitskampioenschappen van bijzonder hoog niveau, en 4 NCAA-titels op de 3 mijl en 5000 meter.
De enige tactiek van Steve Prefontaine: spektakel maken
Vanaf zijn eerste universitaire wedstrijden laat zijn loopstijl niemand onberoerd. Steve Prefontaine had de gewoonte om al vroeg alleen op kop te gaan lopen en vrijwel nooit meer ingehaald te worden. Zijn agressieve stijl, altijd vol gas en gedragen door een onwrikbare vastberadenheid, dwingt bewondering af bij het Amerikaanse publiek.
GO PRE versus STOP PRE!
Voor hem betekende “niet alles uit jezelf halen” ongeveer hetzelfde als je talent verloochenen. Zijn fans scandeerden luidkeels “Pre! Pre! Pre!” en droegen T-shirts met “LEGEND”, terwijl supporters van rivaliserende universiteiten met “STOP PRE” verschenen. Op 19-jarige leeftijd haalde hij de cover van het wereldberoemde “Sports Illustrated”, met als kop: “Het Amerikaanse hardloopwonder”. De legende is geboren…
Steve Prefontaine plaatst zich voor de Olympische Spelen van München
In 1972 wint Steve Prefontaine de 5000 meter tijdens de Amerikaanse Trials in 13.22,8. Tegelijkertijd scherpt hij het Amerikaanse record aan. Dankzij deze zege mag hij op slechts 21-jarige leeftijd deelnemen aan de Olympische Spelen in München. Steve maakt zeker kans op een medaille…
Zinderende spanning op de Olympische Spelen van München
In de olympische finale van de 5000 meter neemt Steve Prefontaine na 3 kilometer op een rustig tempo, 8.20,2, zijn verantwoordelijkheid en jaagt hij het tempo de hoogte in. Het tempo schiet plots van rondjes in 68 tot 69 seconden naar 62,5, 61,2 en vervolgens 60,3.
Met nog twee ronden te gaan neemt de Fin Lasse Viren, wereldrecordhouder op de 10.000 meter, de leiding. Steve geeft zich echter niet gewonnen en pakt 200 meter later opnieuw de koppositie. De spanning is om te snijden! Lasse Viren neemt bij het luiden van de bel weer de leiding… Steve strijdt op 150 meter van de finish nog altijd met Lasse Viren en Mohammed Gammoudi om de titel!
Maar Steve Prefontaine begint zijn inspanningen te voelen aan het begin van de laatste rechte lijn. In de laatste 15 meter wordt hij door de Brit Ian Stewart van het podium geduwd. Hij betaalt wellicht de prijs voor zijn overmoed en beperkte internationale ervaring, maar voor hem is een overwinning alleen mooi als die met stijl wordt behaald. Lasse Viren wint later ook de 10.000 meter in München, een dubbel 5000 meter en 10.000 meter dat hij vier jaar later in Montreal herhaalt.
Het tragische einde van Steve Prefontaine
Steve belooft revanche te nemen op de Olympische Spelen van Montreal in 1976, ondanks enkele problemen met de Amateur Athletic Union, de Amerikaanse atletiekbond, die startgelden nog altijd verbiedt. Hij spreekt zich uit tegen dat systeem, maar blijft volledig gefocust op zijn doel. In 1975, op het hoogtepunt van zijn vorm, neemt zijn lot een tragische wending.
Op 30 mei 1975 komt Steve Prefontaine om het leven bij een auto-ongeluk. Hij rijdt in zijn cabriolet, een MGB, op Skyline Boulevard vlak bij de campus van de Universiteit van Oregon. De Eugene Register-Guard kopt de dag na zijn overlijden: “The end of an era”, het einde van een tijdperk.
Op 24-jarige leeftijd heeft ‘Pre’ al een onuitwisbare stempel gedrukt op de geschiedenis van de Amerikaanse atletiek, door zijn stijl, moed, vastberadenheid, winnaarsmentaliteit, rebelse karakter en majestueuze pas. Mede dankzij hem zijn veel mensen gaan hardlopen, nadat joggen in Amerika was geïntroduceerd.
Prefontaine: 78% overwinningen!
Steve Prefontaine had alle Amerikaanse records in handen, van de 2000 meter tot de 10.000 meter. Tijdens zijn carrière won hij 128 van de 153 wedstrijden waaraan hij deelnam, goed voor een winstpercentage van 78%.
Hij liep voor de Oregon Track Club, die mede dankzij hem uitgroeide tot een van de mythische atletiekclubs van de Verenigde Staten. Op grote internationale atletiekmeetings zie je dit shirt nog regelmatig op de schouders van atleten.
In Eugene draagt bovendien een internationale wedstrijd zijn naam. Elk jaar trekt de Prefontaine Track Classic de beste atleten ter wereld én een groot publiek.
Begin september doen veel fans mee aan de Prefontaine Memorial Run. Deze wedstrijd voert over zijn trainingsroutes in Coos Bay en eindigt op de baan van zijn middelbare school, waar hij zijn eerste wedstrijden liep. Ook staat er een monument, The Pre’s Rock, op de plek waar hij overleed. Hardlopers blijven hem eren door medailles, startnummers of loopschoenen achter te laten.
Een echte kunstenaarsziel
Beroemde citaten van Steve Prefontaine
Steve Prefontaine zag zichzelf als meer dan een hardloper, hij beschouwde zichzelf als kunstenaar: “Sommige mensen creëren met woorden, muziek of met een penseel en verf. Wanneer ik loop, wil ik dat het er mooi uitziet. Ik wil mensen raken, zodat ze daarna zeggen: ‘Ik heb nog nooit iemand zo zien lopen.’ Voor mij is hardlopen meer dan alleen lopen, het is een stijl. Het is iets beter doen dan een ander. Het is creatief zijn.”
Of ook: “Een wedstrijd is een kunstwerk dat mensen kan raken, afhankelijk van hun gevoeligheid.”
Inspiratiebron voor films
Steve Prefontaine vormde een inspiratiebron voor literatuur en film. Denk aan de films “Prefontaine” uit 1997 en “Without limits” uit 1998, waarin de rol van coach Bowerman centraler staat. Deze film maakt deel uit van onze top 10 hardloopfilms.
Prefontaine sprak zich ook uit over de masochistische kant van hardlopen: “Veel mensen lopen om te zien wie de snelste is. Ik loop vooral om te zien wie het meeste lef heeft, wie zichzelf kan pijnigen door een moordend tempo te voeren en zichzelf nog meer kan pijnigen door het tot het einde vol te houden.”
‘Pre’ is uitgegroeid tot een mythe in het hardlopen! Hij inspireerde, en inspireert nog steeds, duizenden hardlopers overal ter wereld.
De belangrijkste persoonlijke records van Steve Prefontaine
1500 m: 3.38,1
Mijl: 3.54,6
3000 m: 7.42,6
5000 m: 13.21,87
10.000 m: 27.43,6
Fotocredit: Tony Duffy/Allsport