Naar de inhoud
Advies voor wedstrijden

Een marathon lopen zonder training: wat zijn de risico’s?

Een marathon lopen zonder training: wat zijn de risico’s?

Een marathon lopen zonder training kan op papier, maar het is een riskante gok. Het meest waarschijnlijk: krampen, benen die het lang voor je conditie opgeven, veel kilometers wandelen en een pijnlijk herstel. Minder vaak eindigt het bij de EHBO of in het ziekenhuis. Hier lees je wat er echt in je lichaam gebeurt, en hoe je de schade beperkt als je al ingeschreven bent.

Het korte antwoord

  • Een marathon is geen kleinigheid: bij de Marathon en Halve Marathon van Rijsel (Lille) 2026 werden 270 mensen door de hulpdiensten verzorgd en 35 naar het ziekenhuis gebracht.
  • Zonder training zijn het vooral je spieren, pezen en gewrichten die het begeven, vaak al rond kilometer 20 of 25.
  • De belangrijkste risico’s: blessures, rabdomyolyse, hyponatriëmie (te veel drinken), een hitteberoerte en, heel zelden, een hartstilstand.
  • Ben je al ingeschreven en weinig getraind? Kies een kortere afstand of start heel rustig en wissel lopen en wandelen af.
  • Voor een marathon waar je van kunt genieten, reken je meestal op 10 tot 16 weken voorbereiding, als je al regelmatig loopt.
Inhoud
  1. Een marathon is geen kleinigheid: het voorbeeld van Rijsel
  2. Wat er gebeurt als je een marathon loopt zonder training
  3. De belangrijkste risico’s van een marathon zonder training
  4. Al ingeschreven maar niet voorbereid: zo beperk je de risico’s
  5. Hoe lang duurt de voorbereiding op een marathon?
  6. Veelgestelde vragen
  7. Bereid je marathon voor om ervan te genieten
Loopster die wandelt aan het einde van een marathon
Foto: Peter van der Sluijs, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Een marathon is geen kleinigheid: het voorbeeld van Rijsel

Je vergeet het snel als je duizenden lopers lachend over de finish ziet komen: 42,195 km is een echte aanslag op je lichaam, zelfs voor een goed voorbereide loper.

Op 25 oktober 2026 trokken de Marathon en de Halve Marathon van Rijsel (Lille), vlak bij de Belgische grens, zo’n 35.000 deelnemers. Volgens de balans van de prefectuur van het Noorderdepartement verzorgden de hulpdiensten 270 mensen over beide wedstrijden, en werden er 35 naar het ziekenhuis gebracht. Die balans omvat heel verschillende situaties, waaronder een loper die gewond raakte door een omgevallen boom op een zeer winderige dag. Maar het geeft een orde van grootte: bij een groot wegevenement zijn enkele tientallen ziekenhuisopnames niets uitzonderlijks.

De boodschap is niet dat je bang moet zijn voor de marathon. Wel dat je je erop moet voorbereiden.

Massa lopers bij een verzorgingspost van een grote stadsmarathon
Marathon van Toulouse. Foto: Pierre-Selim Huard, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons

Wat er gebeurt als je een marathon loopt zonder training

Je benen geven het op voor je adem

Veel mensen met een goede algemene conditie (fietsers, voetballers, sportschoolgangers) denken dat hun conditie wel volstaat. Het probleem zit zelden in je hart of longen. Het zijn je spieren, pezen en botten, die niet gewend zijn aan de tienduizenden schokken van een marathon.

Zonder lange duurlopen in je benen raken de spiervezels geleidelijk beschadigd. Rond kilometer 20 of 25 verharden je dijen en kuiten, komen de krampen opzetten en valt je loopstijl uit elkaar. Vaak begint dan het wandelen, soms 15 of 20 km lang.

De man met de hamer komt vroeger en harder

Je lichaam slaat maar een beperkte hoeveelheid glycogeen op, de belangrijkste brandstof bij inspanning. Duurtraining leert je die te sparen door meer vet te verbranden. Zonder die aanpassing raken je reserves sneller op en loop je ruim voor kilometer 30 tegen de marathonmuur: lege benen, duizeligheid, moraal in vrije val.

De belangrijkste risico’s van een marathon zonder training

Blessures

Dit is risico nummer één, en het best gedocumenteerd. Een meta-analyse over verschillende soorten lopers vond ongeveer 17,8 blessures per 1000 uur lopen bij beginners, tegenover 7,7 bij recreatieve lopers (Videbæk et al., 2015). Het lichaam van een beginner verdraagt belasting minder goed, en een marathon betekent 4 tot 6 uur belasting in één keer.

De meest voorkomende: achillespeesklachten, het ITB-syndroom (lopersknie), kniepijn, scheenbeenvliesontsteking en, in de weken erna, stressfracturen. Om nog maar te zwijgen van blaren en zwarte teennagels, veel minder ernstig, maar genoeg om de laatste kilometers tot een lijdensweg te maken.

Rabdomyolyse

Na een heel lange inspanning gaan spiervezels kapot en komt hun inhoud in het bloed terecht. Bij elke marathonloper gebeurt dat tot op zekere hoogte. Maar als de inspanning veel verder gaat dan wat je spieren gewend zijn, kan de afbraak massaal worden en je nieren overbelasten: dat is inspanningsgebonden rabdomyolyse.

Alarmsignalen: hevige spierpijn die niet overgaat, opgezwollen spieren en heel donkere urine, de kleur van thee of cola. Ga dan snel naar een arts, zonder tot de volgende dag te wachten.

Hyponatriëmie: als je te veel drinkt

Dit is het minst voor de hand liggende risico. Een trage loper die 5 of 6 uur onderweg is en “voor de zekerheid” bij elke drankpost drinkt, kan het natrium in zijn bloed verdunnen. Dat is hyponatriëmie, met misselijkheid, hoofdpijn, verwardheid en in ernstige gevallen stuipen als gevolg.

Bij de marathon van Boston in 2002 vond een studie hyponatriëmie bij 13 % van de 488 onderzochte lopers, bij 0,6 % in een kritieke vorm. De belangrijkste risicofactoren: gewichtstoename tijdens de wedstrijd (een teken dat je te veel gedronken hebt) en een eindtijd boven 4 uur (Almond et al., 2005). Met andere woorden: het typische profiel van een ongetrainde loper. De regel: drink op dorst, niet bij elke post.

Je nieren onder druk

Zelfs bij getrainde lopers belast een marathon de nieren. Een studie van Yale University bij de marathon van Hartford vond direct na de wedstrijd een lichte acute nierschade (stadium 1) bij 82 % van de onderzochte lopers. De waarden waren na ongeveer twee dagen weer normaal (Mansour et al., 2017). Bij een goed gehydrateerde, getrainde loper is dat tijdelijk. In combinatie met rabdomyolyse, hitte of ontstekingsremmers kan het ernstig worden.

Je hart: een zeldzaam maar reëel risico

Hartincidenten tijdens een marathon zijn zeldzaam. Een grote Amerikaanse studie bij 10,9 miljoen lopers telde ongeveer 1 hartstilstand per 100.000 marathondeelnemers, tegenover 0,27 bij de halve marathon (Kim et al., 2012). De meeste slachtoffers hadden een hartaandoening, vaak niet gediagnosticeerd.

Training neemt dat risico niet weg, maar helpt het wel op te sporen: alarmsignalen (pijn op de borst, ongewone kortademigheid, hartkloppingen, flauwvallen) duiken vaak op tijdens de trainingsweken. Afhankelijk van het land en de wedstrijd moet je ook een gezondheidsvragenlijst invullen of een medisch attest voorleggen. Bij twijfel, of als hartziekten in je familie voorkomen, laat je je best onderzoeken door een arts voor je aan de start staat.

Hitte

Een marathon bij warm weer, zonder ervaring met lange inspanningen, stelt je bloot aan een hitteberoerte: je lichaamstemperatuur loopt op, verwardheid, collaps. Ongetrainde lopers lopen meer risico omdat ze langer op het parcours blijven, vaak tijdens de warmste uren.

Bereid je marathon voor zonder jezelf in gevaar te brengen. RunMotion Coach stelt je schema op volgens je niveau, je beschikbare tijd en je wedstrijddatum, en past het na elke training aan. Probeer de app 7 dagen gratis.

Al ingeschreven maar niet voorbereid: zo beperk je de risico’s

De verstandigste en moeilijkste beslissing is vaak om van afstand te wisselen. Veel organisatoren laten je overstappen naar de halve marathon of de 10 km, of je startnummer overdragen volgens het wedstrijdreglement. Een goed gelopen halve marathon is beter dan een marathon die je enkel overleeft.

Ga je toch van start, dan maken een paar regels het verschil:

  1. Start heel rustig, veel trager dan je denkt te kunnen volhouden. Een te snelle start haal je nooit meer in.
  2. Wissel van bij het begin lopen en wandelen af, bijvoorbeeld 8 minuten lopen en 1 minuut wandelen, voordat je moe bent en niet pas als je uitgeput bent.
  3. Drink op dorst, zonder jezelf te dwingen bij elke post, en neem regelmatig suiker (gels, sportdrank, gedroogd fruit).
  4. Neem geen ontstekingsremmers voor of tijdens de wedstrijd: ze belasten je nieren extra tijdens de inspanning.
  5. Test niets nieuws op de wedstrijddag: schoenen, kleding, gels. De klassieke fouten lees je in ons artikel over de dag voor een hardloopwedstrijd.
  6. Geef jezelf toestemming om op te geven. Opgeven is geen mislukking, het is een slimme beslissing van een loper.
Vrijwilliger die bekertjes water aangeeft aan marathonlopers
Marathon van Berlijn. Foto: Dirk Ingo Franke, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Signalen waarbij je moet stoppen

Stop en meld je bij de dichtstbijzijnde EHBO-post als je pijn of druk op de borst voelt, ongewone hartkloppingen, duizeligheid, verwardheid, rillingen terwijl het warm is, toenemende misselijkheid of hoofdpijn, of een scherpe, plaatselijke pijn (bot, pees) waardoor je moet manken.

Hoe lang duurt de voorbereiding op een marathon?

Dat hangt af van je vertrekpunt. Loop je al regelmatig en hou je een uur lopen zonder stoppen vol, dan duurt een marathonvoorbereiding meestal 10 tot 16 weken, idealiter met een marathon trainingsschema dat bij je niveau past. Begin je vanaf nul, reken dan eerder op enkele maanden regelmatig lopen voor je zelfs aan een specifiek marathonschema begint.

Om te bepalen waar je staat, lees ons artikel kan ik een marathon lopen?. Je kunt ook je marathontijd voorspellen op basis van je tijden op 10 km of halve marathon, om een realistisch doel te kiezen. En is het je eerste? Lees dan onze tips voor je eerste marathon.

Veelgestelde vragen

Kun je een marathon uitlopen zonder training?

Sommige mensen lukt het, vooral met een stevige sportieve achtergrond. Maar ze wandelen vaak een groot deel van het parcours, hebben dagenlang pijn en lopen een veel groter risico op blessures. Finishen betekent niet dat het goed ging.

Is een marathon wandelen gevaarlijk?

Wandelen beperkt de schokken, maar de inspanning duurt dan 6 tot 7 uur. De risico’s op uitdroging, hyponatriëmie (als je te veel drinkt) en blaren blijven reëel. Controleer ook de tijdslimieten: veel marathons sluiten het parcours na ongeveer 6 uur.

Hoe lang duurt het herstel na een marathon zonder training?

Spierpijn houdt vaak een week aan, soms langer. Spieren en pezen hebben meer tijd nodig om volledig te herstellen. Begin weer met wandelen en heel korte, rustige loopjes, en laat je onderzoeken als een specifieke pijn langer dan een paar dagen aanhoudt.

Heb je een medische keuring nodig voor een marathon?

De regels verschillen per land en per wedstrijd: sommige vragen een medisch attest of een gezondheidsvragenlijst, andere niet. Heb je klachten, een aandoening of hartziekten in de familie, laat je dan in elk geval onderzoeken voor je begint te trainen.

Bereid je marathon voor om ervan te genieten

Een marathon win je in de weken ervoor, niet op de wedstrijddag. Met een geleidelijke voorbereiding verklein je de risico’s sterk en maak je van 42 km overleven een echte wedstrijd. RunMotion Coach begeleidt je met een persoonlijk schema dat zich aanpast aan je vorm en je agenda. Start je gratis proefperiode van 7 dagen.

Bronnen

  • Prefectuur van het Noorderdepartement (Frankrijk), balans van de hulpdiensten bij de Marathon en Halve Marathon van Rijsel 2026, gerapporteerd door Référence Trail (26 oktober 2026).
  • Videbæk S, Bueno AM, Nielsen RO, Rasmussen S. Incidence of running-related injuries per 1000 h of running in different types of runners: a systematic review and meta-analysis. Sports Medicine, 2015. DOI: 10.1007/s40279-015-0333-8
  • Almond CSD et al. Hyponatremia among runners in the Boston Marathon. New England Journal of Medicine, 2005. DOI: 10.1056/NEJMoa043901
  • Mansour SG et al. Kidney injury and repair biomarkers in marathon runners. American Journal of Kidney Diseases, 2017. DOI: 10.1053/j.ajkd.2017.01.045
  • Kim JH et al. Cardiac arrest during long-distance running races. New England Journal of Medicine, 2012. DOI: 10.1056/NEJMoa1106468

Laatst bijgewerkt: 4 november 2026.

Romain Adam
Romain Adam

Marathonloper (2:32) en twee keer UTMB-finisher (27 uur): Romain deelt zijn ervaring om lopers van elk niveau verder te helpen en door te geven wat hardlopen hem heeft gebracht.

Bereid je volgende wedstrijd voor met een persoonlijk trainingsschema

1,2 miljoen begeleide lopers 88% halen hun doel

Start je gratis proefperiode
  • Download RunMotion Coach in de App Store
  • Download RunMotion Coach op Google Play
Start je gratis proefperiode

7 dagen gratis, zonder verplichting