Naar de inhoud
Advies voor wedstrijden

Hoe vermijd je krampen tijdens een marathon? 5 Tips

Loper met kramp tijdens een marathon

Ben je aan het trainen voor een marathon? Krampen horen bij de scenario’s die veel marathonlopers vrezen, of je nu 3 uur of 4 uur mikt. Ze slaan vaak toe in de laatste 10 kilometer, in de hamstrings, kuiten of dijen. Goed nieuws: om krampen tijdens een marathon te voorkomen, heb je vooral je tempo en je spiervoorbereiding in handen, veel meer dan je drinkbus.

Het korte antwoord

  • Op de marathon hangen krampen vooral samen met spiervermoeidheid: een te snelle start en onvoldoende voorbereide benen zijn de eerste verdachten.
  • Studies vinden bij de meeste lopers geen duidelijk verband tussen krampen en uitdroging of zoutverlies.
  • Krachttraining en lange duurlopen met stukken op marathontempo bereiden je benen voor op 42,195 km.
  • Had je al eerder krampen in een wedstrijd, dan is je risico hoger: wees dan nog voorzichtiger met je starttempo.
  • Komt de kramp toch: vertraag, wandel een paar seconden, rek de spier zachtjes en vertrek geleidelijk opnieuw.
Inhoud
  1. Wat is een kramp bij inspanning?
  2. Waarom krijg je krampen tijdens een marathon?
  3. 5 tips om krampen tijdens een marathon te voorkomen
  4. Wat doe je als je kramp krijgt tijdens een marathon?
  5. Je spieren klaarstomen voor een marathon zonder krampen met RunMotion Coach
  6. FAQ: krampen en marathon

Wat is een kramp bij inspanning?

Een kramp is een onwillekeurige, pijnlijke samentrekking van een spier of spiergroep. Ze komt plots op en kan een paar seconden tot enkele minuten duren.

Op de marathon maak je onderscheid tussen een echte kramp, waarbij je ineenkrimpt van de pijn en echt moet stoppen, en een ‘beginnende kramp’: je voelt de spier verstijven, verharden en vreemd samentrekken. In die fase kun je nog ingrijpen. Ook ’s nachts na de wedstrijd kunnen krampen opduiken in heel vermoeide spieren.

Waarom krijg je krampen tijdens een marathon?

Neuromusculaire vermoeidheid, de hoofdverdachte

De meest gesteunde verklaring is neuromusculair. Als een spier vermoeid raakt, raakt het evenwicht tussen de zenuwsignalen die haar laten samentrekken en die haar afremmen verstoord. De spier trekt uiteindelijk samen zonder dat jij dat beslist (Schwellnus, 2009). Daarom slaan krampen zelden toe bij kilometer 5, maar wel vaak na kilometer 30, in de spieren die het langst aan het werk zijn.

Een te ambitieus tempo

Een studie volgde 210 triatleten tijdens een Ironman. Wat de lopers met krampen onderscheidde, was niet hun mate van uitdroging of hun natriumgehalte in het bloed, maar een hogere loopsnelheid en eerdere krampen (Schwellnus et al., 2011). Het is een observationele studie, bij triatlon en niet bij de marathon, maar de boodschap sluit aan bij wat veel lopers meemaken: te snel starten betaal je aan het einde.

Spierschade door de schokken

Op de marathon beschadigen de herhaalde schokken op het asfalt geleidelijk je spiervezels. Een studie bij marathonlopers toonde dat wie krampen kreeg aan de finish hogere merkers van spierschade had dan de anderen (Martínez-Navarro et al., 2020). Benen die gewend zijn aan de afstand en de impact zijn daar dus beter op voorbereid.

En uitdroging, elektrolyten?

Die zijn niet helemaal uit te sluiten, zeker bij grote hitte (boven 25 graden) of hoge luchtvochtigheid. Maar op een marathon in normale omstandigheden zijn ze meestal niet de doorslaggevende factor. Een literatuuroverzicht concludeert dat krampen bij inspanning waarschijnlijk meerdere oorzaken hebben, en dat hydratatie of elektrolyten bij sommige lopers kunnen meespelen zonder de meeste gevallen te verklaren (Maughan en Shirreffs, 2019).

Op trail en ultra verandert de context: afdalingen, duur, hitte. Dat leggen we uit in ons artikel over krampen bij trail en ultra.

5 tips om krampen tijdens een marathon te voorkomen

1. Start op het juiste tempo

Dit is de eenvoudigste en waarschijnlijk de meest effectieve tip. Bepaal je doel op basis van je recente tijden, bijvoorbeeld met onze prestatievoorspeller, en houd het vanaf de eerste kilometers aan. Voor een recreatieve loper is een negative split (sneller finishen dan je gestart bent) moeilijk te realiseren: vaak verlies je na kilometer 30 een tiental seconden per kilometer. Een kleine voorsprong opbouwen in het begin is dus te verdedigen, maar nooit meer dan 5″/km sneller dan je doeltempo. De euforie van de start duwt veel lopers daar ver boven. Had je al eens krampen op een marathon, blijf dan in de eerste helft zo dicht mogelijk bij je doeltempo.

Dat overkwam mij in 2019 op de marathon van New York. Ik was te snel gestart, na een verstoorde voorbereiding in de laatste maand. Vanaf kilometer 30 kreeg ik hevige pijn in mijn hamstrings, door die moeilijke voorbereiding, de te snelle start (2 minuten te snel op de halve marathon) en te weinig krachttraining voor mijn benen. Mijn hamstrings waren stijf, op het randje van een kramp. Door bij de laatste twee bevoorradingen 30 seconden te wandelen om mijn dijen te ontspannen, haalde ik toch de finish, in 2u39, op amper 1 minuut van mijn record.

2. Maak je benen sterker

Sterkere spieren raken op hetzelfde tempo minder snel vermoeid. Doe één tot twee keer per week krachttraining voor de marathon, met aandacht voor hamstrings, kuiten, quadriceps en bilspieren. Een uitgesproken onevenwicht, bijvoorbeeld heel sterke quadriceps tegenover de hamstrings, wordt vaak genoemd bij lopers die altijd op dezelfde plek kramp krijgen. Studies hebben het preventieve effect van krachttraining op krampen nog niet rechtstreeks aangetoond, maar het is de meest logische hefboom gezien wat we weten over spiervermoeidheid.

3. Laat je spieren wennen aan de afstand en het marathontempo

Je benen moeten de duur van de inspanning kennen voor de wedstrijddag. Verleng je lange duurlopen geleidelijk tijdens de voorbereiding en voeg er stukken op marathontempo aan toe zodra je basis staat. Dat werk bereidt je spiervezels voor op de herhaalde schokken van de weg en beperkt de schade aan het einde van de wedstrijd.

Doe omgekeerd niet te veel in de laatste dagen: een te zware wedstrijdweek brengt je met al vermoeide benen aan de start.

De opbouw van je belasting doseren en de juiste trainingen op het juiste moment plannen: dat is precies wat een adaptief schema doet. Probeer RunMotion Coach 7 dagen gratis om je marathon op jouw niveau voor te bereiden.

4. Drink en eet zonder te overdrijven

Drink regelmatig kleine hoeveelheden, bijna bij elke bevoorrading, en volg je dorst in plaats van je te forceren. Let bij warm weer extra op. Sportdranken zijn op de duur van een marathon niet onmisbaar, maar kunnen helpen als je ze goed verdraagt. Test ze op training, net als je gels of puree: de koolhydraten helpen je je tempo vast te houden aan het einde van de wedstrijd.

5. Kies materiaal dat je al getest hebt

Loop met schoenen die je kent en waarin je je goed voelt, en met technische kledij die je al op een lange duurloop droeg. Onze gids over marathonuitrusting helpt je kiezen. Compressiekousen hebben niet bewezen dat ze krampen voorkomen, maar voel je je er goed in, dan kun je ze gerust dragen.

Wat doe je als je kramp krijgt tijdens een marathon?

Leer de eerste signalen herkennen: lichte spasmen, een spier die verstijft. Je tempo met 10″ tot 15″/km verlagen is soms genoeg om weer kracht in je benen te voelen. Komt de kramp toch dichterbij, wandel dan een paar seconden, bijvoorbeeld aan een bevoorrading, om de spier te ontlasten. Zet ze toch door:

  • Rek de spier zachtjes: voor de kuit leun je naar voren met de betrokken voet achteraan en de hiel op de grond.
  • Masseer de zone een paar seconden om de spier te helpen ontspannen.
  • Vertrek geleidelijk opnieuw, eventueel afwisselend wandelend en lopend, en houd daarna een iets voorzichtiger tempo aan.

Augurkensap, populair bij trailrunners, liet in het labo uitgelokte krampen sneller verdwijnen, via een reflex en niet via een zouttoevoer (Miller et al., 2010). Op de marathon hoef je zo’n trucje niet te plannen: je tempo blijft je beste hulpmiddel.

Heb je vaak krampen, ook in rust, of houdt de pijn na de wedstrijd aan, praat er dan over met een arts.

Je spieren klaarstomen voor een marathon zonder krampen met RunMotion Coach

Om krampen tijdens een marathon te voorkomen, onthoud je drie dingen: start op een realistisch tempo, maak je benen sterker en laat ze wennen aan de afstand. Hydratatie telt, maar komt pas daarna.

De trainingsschema’s van RunMotion Coach helpen je regelmatig vooruitgaan, rekening houdend met je trainingsbelasting. De PPG-module geeft je daarnaast kracht- en rekoefeningen om je spieren voor te bereiden op een lange inspanning. We kregen getuigenissen van gebruikers die op de marathon vaak kramp kregen in hun hamstrings en die er geen meer hadden dankzij de combinatie van het RunMotion-marathonschema en de PPG in de app.

FAQ: krampen en marathon

Waarom krijg ik krampen vanaf kilometer 30?

Omdat je spieren aan het einde van hun voorbereiding zitten. Neuromusculaire vermoeidheid en schade door de schokken stapelen zich op, zeker als je te snel bent gestart. Geleidelijk opgebouwde lange duurlopen en een realistisch starttempo stellen dat moment uit.

Voorkomt meer drinken krampen op de marathon?

Niet per se. Studies vinden bij de meeste lopers geen duidelijk verband tussen uitdroging en krampen. Drink regelmatig volgens je dorst, zeker als het warm is, maar zet eerst in op je tempo en je voorbereiding.

Moet je zout of magnesium nemen tegen krampen?

Er is geen duidelijk bewijs dat deze supplementen krampen bij inspanning voorkomen bij een loper die gevarieerd eet. Heb je vaak krampen, ook in rust, praat er dan over met een arts.

Wat doe je als je midden in de wedstrijd kramp krijgt?

Vertraag of wandel een paar seconden, rek de betrokken spier zachtjes, masseer ze en vertrek dan geleidelijk opnieuw, eventueel afwisselend wandelend en lopend.

Bijgewerkt op 30 oktober 2026.

Bronnen: Schwellnus, Br J Sports Med, 2009 · Schwellnus et al., Br J Sports Med, 2011 · Martínez-Navarro et al., J Strength Cond Res, 2020 · Maughan en Shirreffs, Sports Med, 2019 · Miller et al., Med Sci Sports Exerc, 2010.

Romain Adam
Romain Adam

Marathonloper (2:32) en twee keer UTMB-finisher (27 uur): Romain deelt zijn ervaring om lopers van elk niveau verder te helpen en door te geven wat hardlopen hem heeft gebracht.

Bereid je volgende wedstrijd voor met een persoonlijk trainingsschema

1,2 miljoen begeleide lopers 88% halen hun doel

Start je gratis proefperiode
  • Download RunMotion Coach in de App Store
  • Download RunMotion Coach op Google Play
Start je gratis proefperiode

7 dagen gratis, zonder verplichting